مصاحبه با شیما کلباسی درباره ی
مجموعه ی "شعر زنان ایران "

 

 

شیما کلباسی شاعر، مترجم ، واز  فعالین حقوق بشراست که در سالهای اخیر گرداننده ی چند پروژه از جمله گفتگوی میان ملت ها از طریق شعر و شعر زنان ایران بوده  است. ار او دو کتاب شعر ، سنگسار به زبان فارسی و Echoes in Exile  به زبان انگلیسی ، منتشر شده است. او همچنین سردبیر بخش شعر مجله ای آمریکایی میوز آپرانتیز گیلد می باشد. تاکنون دو آنتالوژی شعر از شیما به زبان انگلیسی به چاپ رسیده است. اولین کتاب هفت شهر عشق نام دارد که گلچینی ست از اشعار شاعران زن ایران از قرون وسطی تا کنون. کتاب دیگر او مجموعه ایست از آثار شاعران معاصر زن به نام "شعر زنان ایران" توسط انتشارات ریل کانتنت به چاپ رسیده است.
 دزی دی ناردو، شاعر کانادایی  در مقدمه ی این کتاب می نویسد: " بخصوص با اینکه این روزها ایران موضوع مورد علاقه ی رسانه هاست ، در واقع توجه بسیار کمی به فرهنگ و سنت غنی ادبی آن می شود، تولد مجموعه ای مانند" شعر زنان ایران" که با مهارت تدوین شده،  ضروری است . در منطقه ای که دچار طاعون جنگ و ناآرامیست ، و در کشوری که زنان همچنان تحت فشار و مجازات قرار دارند، جای تعجب نیست که بسیاری از زنان ایرانی به شعر پناه می آورند تا بتوانند احساسات، تجربه ها، و پیام عشق و امید را منتقل نمایند. دید  شیما کلباسی به عنوان یکی از معدود شخصیت های ادبی که خود را در خدمت شناساندن شاعران ایرانی واقلیت های قومی قرار داده ، خالص، پرشور و توقف ناپذیر باقی مانده است. "

 

 

اولین سوال من درباره ی انگیزه شماست؟ چرا برگزیده ی شعر زنان ایران؟

شیما کلباسی: چون من خودم یک زن هستم. چون در کشور من زنان حق چندانی ندارند. چون جامعه‌ مردسالار ما صدای اعتراض (فردیت) زنان را  خفه می‌کند. از این‌ها گذشته دلیل دیگری هم دارم که بیشتر شخصی است و  آن این که می‌خواهم درآمد حاصله از فروش این گزینه به مرکز تحقیقات سرطان پستان تعلق بگیرد. بگذارید در انتها بگویم که گزینه‌ای از شعر مردان و زنان ایرانی را در مجموعه دیگری در دست چاپ دارم.  

 

فکر می کنم شما از 69 شاعر کار ترجمه کرده اید. مبنای انتخاب شما چه بود؟ چه مدت این گردآوری طول کشید؟

شیما کلباسی: این کار را در سال دو هزار و سه شروع کردم و ملاکم برای انتخاب اشعار، پسند شخصی و اجتماعی خودم بود.  

به نظر شما در سر راه ترجمه  شعر فارسی به زبان انگلیسی چه مشکلاتی است(منظورم انتقال شعر به یک زبان تازه است)؟

شیما کلباسی: ترجمه اشعار مدرن به علت کوچک شدن دنیا و انفجار رسانه‌ای سختی کمتری دارد. اشعار کلاسیک هستند که باید معناهای پنهان و نمادین و ضرباهنگ ویژهٔ خود را منتقل کنند و این کار ترجمهٔ آنها را دشوار می‌کند.

شاعران کتاب شما را می شود به چند گروه تقسیم کرد. شاعرانی که در داخل می نویسند، شاعرانی که به زبان فارسی در خارج می نویسند و بالاخره آنانی که به زبان انگلیسی کار می کنند. بعد از چند سال کار روی این مجموعه فکر می کنید می شود از نظر زبانی و حتی موضوع  این گروه بندی را بکار برد و ویژگی هایی برای هر کدام مشخص کرد؟

شیما کلباسی:سعی کرده ام اشعار کتاب را به چند گروه تقسیم کنم. این تقسیم بندی نه فقط به گونه ای که شما مطرح کردید بلکه بر مبنای موضوع و مضمون شعرها (مثلا "عشق" یا "غربت" یا جنگ") نیز هست.

در ابتدای کتاب شما  چند خط از شعری از فروغ فرخزاد آورده اید " من از نهایت شب حرف می زنم..." در مقدمه ای که دزی دی ناردو بر کتاب شما نوشته است هم همین تم تقریبا دیده میشود. نیاز بیان در فضایی که مجال نفس کشیدن نیست. در این مورد برایمان بیشتر بگوئید.  

 شیما کلباسی: این گزینه مربوط به زنان جامعه یا جوامعی است که به لحاظ قانونی، شرعی و عرفی زیر فشار قرار دارند. زنانی که اجازه ندارند بدون ترس و واهمه حرف دلشان را بزنند و در بسیاری زمینه‌ها دچار خودسانسوری هستند. در این فضا (یعنی فضایی که حتا در روز زنش از زن گویا انتظاری جز آوردن و بردن سینی چای و شیرینی نمی‌رود!) شعر می‌تواند مجالی برای نفس کشیدن ایجاد کند. ابیاتی که من از فروغ بر پیشانی کتاب آورده‌ام چندان مهم نیست. مهم تلاش زنان برای احیای حقوق خود در کشورهایی است که در آن‌ها مردسالاری وخیم حاکم است.

 

استقبال خوانندگان امریکایی از این کتاب و کارهای قبلی چگونه بوده است؟

شیما کلباسی: گلچین قبلی استقبال ادبی خوبی داشت. امیدوارم این مجموعه هم مورد استقبال قرار بگیرد. یکی از دغدغه‌های اصلی ما در این کار، داشتن یک شبکه‌ توزیع قوی است. متاسفانه این شبکه برای خیلی از کتاب‌های ترجمه وجود ندارد. اگر این شبکه وجود می‌داشت مسلما استقبال بمراتب بهتر و بیشتری نیز می‌شد.  

برنامه ها و پروژه های آینده چیست؟

شیما کلباسی: در حال حاضر مشغول بررسی نوشته ها و اشعار مربوط به جنگ و خاطرات جنگ هستم. امید دارم که بتوانم گلچینی از آن‌ها را به زودی در یک آنتولوژی به زبان انگلیسی منتشر کنم.